Een land van vissers

De Crisis: in Nederland is het volgens mij voor de meeste mensen vooral (nog) iets waarover je in de krant leest. Dichterbij dan een kennis of een familielid komt het voor velen vooralsnog niet, maar misschien bevind ik mij in te goede sociale milieus. Hoe dan ook, hier in IJsland is het onheil eigenlijk geen deur voorbij gegaan. De advocaat en de loodgieter, de dokter en de visser: allemaal hebben ze er direct de gevolgen van ondervonden.

Het kelderen van de IJslandse krona heeft er namelijk niet alleen voor gezorgd dat een nieuwe Land Rover of een weekeindje shoppen in New York onbetaalbaar is geworden, maar heeft ook de dagelijkse boodschappen een procentje of 30 à 40 duurder gemaakt. De werkloosheid begint hier nu  zorgwekkende vormen aan te nemen: ik ben van de week eens gaan posten bij het gemeentekantoor waar werklozen zich moeten registreren voor een uitkering en schrok daar wel een beetje. Een bonte stoet aan mensen trok aan me voorbij: een elektricien van 21, een vader met een eigen bedrijfje, een meisje van min 20, een keurig geklede manager. De verwachting is dat de piek van de werkloosheid pas volgende maand wordt bereikt.

Wie niet is ontslagen, heeft in veel gevallen wel genoegen moeten nemen met werktijdverkorting en/of salarisverlaging. Wie een lening heeft afgesloten in een buitenlandse valuta (wat hier de afgelopen jaren gemeengoed was) heeft die ineens zien verdubbelen. En voor een van de weinige groepen die nog niet echt is getroffen, de studenten, wacht een zomer van gedwongen relaxen. De zomer is hier de tijd waarin studenten gewoonlijk massaal hun budget voor de rest van het jaar veiligstellen, maar zomerbaantjes zullen dit jaar uiterst schaars zijn. Professoren aan de universiteit hebben al beloofd in de zomervakantie colleges te organiseren, zodat de jeugd wat zinnigs doet met de overtollige vrije uurtjes.

Tegelijkertijd gaat het leven ook gewoon door. Wie niets van een crisis zou weten, zou hier niet direct het idee krijgen dat er wat mis is. Er wordt gewoon gewinkeld, de toeristen staan in rij voor een tochtje walvissen kijken, de jeugd eet een broodje bij het Shoarma Húsid en het vliegveld draait overuren om de IJslanders naar hun vakantiehuisje in de binnenlanden te vliegen. Uiteraard is er een keerzijde: verlaten bouwplaatsen, onafgebouwde woonwijken, winkels met kranten voor de etalageruit.

Als het leven ergens doorgaat, dan wel in de haven van Reykjavik. Ik heb redelijk wat vissers gesproken in de afgelopen week. Allemaal zeggen ze zo’n beetje hetzelfde: het sloeg helemaal door de afgelopen jaren, IJsland moest een land van bankiers worden, zou zelfs zonder een visserij afkunnen. Kopen, lenen, investeren. Koffers, krijtstrepen, zakenjets. Nu ziet de bevolking weer in dat je geld niet verdient door lucht te verkopen op papieren te schudden, maar door te werken. Door kabeljauw en kreeft aan wal te brengen. IJsland is een land van vissers, is dat altijd geweest en zal dat altijd blijven, wat wetenschappers ook beweren. Dat ziet de bevolking nu ook weer in. Overbevissing? Gaat u maar eens met mij mee meneer, dan zal ik laten zien hoeveel kabeljauw er hier in de zee zit. Laat de mensen toch praten. Wij vissen gewoon door.

De vissers hebben de visprijs de afgelopen maanden zien dalen en tegelijk zijn ook hun leningen duurder geworden (omdat de waarde van bijna alle roerende en onroerende goederen is gedaald en de lening gelijk blijft). Toch zie je veel vissers denken: eigenlijk is die hele crisis een zegen. Maar dat zeggen ze niet hardop.

Bekijk ook de fotoreportage over de vissers (rechts in het menu).

~ door vanonzecorrespondent op 11 april, 2009.